Giza Elkartasunaren Nazioarteko Eguna

1go irudia: Horma-irudi honetan, langileen elkartasunezko mugimenduek bere egin zuten kontsigna irakur daiteke: "Bati eragindako kaltea guztiontzako kaltea da". Elkartasunaren baldintzetariko bat, besteen larrupean jartzea da eta besteek pairatzen dituzten bidegabekeriak norberarenak bailiran ulertzea. Baldintza honekin ados al zaude? Konprometitu gabe solidarioa izan daitekeela uste duzu?

 

Nazio Batuen Batzar Nagusiak, bere 2005eko abenduko 20an onarturiko 60/209 erabakian, urtero abenduaren 20an Giza Elkartasunaren Nazioarteko Eguna izango zela aldarrikatu zuen, herrien arteko harremanak funtsezkoak eta unibertsalak diren balioetan oinarritu beharko liratekeen balioetariko bat elkartasuna dela kontuan izanik. 

Nazio Batuek azpimarratzen dutenez, elkartasuna nazioarteko lankidetzaren funtsezko euskarri bat da. Globalizazioak eta elkarmenpekotasunaren gehitzeak lankidetzan aritzeko dugun modua aldatzeko beharra dakar. Mundu globalizatu batean, garapen ekonomiko eta sozial handiagoa eta bizkorragoa lortzeko aukerak sortu daitezke baina beharrezkoa da globalizazioaren onurak bidezkoak izan daitezela eta elkartasunaren printzipioari jarraiki lortu daitezela.

Elkartasuna munduan

 

Nazioarteko mailan gehien ezagutzen diren elkartasunaren arloak laguntza, garapenerako laguntza eta lankidetza dira. Zer desberdintasun daude hiru kontzeptu hauen artean?

 

• Noren hitzetan?...

  "Pertsona bati arraina oparitu eta egun baterako janaria emango diozu. Arrantzan irakasten badiozu, bizitza osorako elikatuko duzu" ... Txinatar esaera zaharra

  Laguntza: gizarte benetan solidarioa lortu ahal izateko lehen urratsa da. Laguntzaren bitartez, oinarrizko zerbitzuak (elikadura, hezkuntza, zenbait ondasun eta zerbitzuak, ...) eskuragarri izateko zailtasunak dituzten pertsonek  doan edota salneurri baxuan lortzen dituzte. Nahiz eta kasu askotan beharrezkoa den edota gutxieneko ekitatea bermatu ahal izateko beharrezkoa den, zenbait autorek laguntzan soilik oinarritzen diren ekimenak laguntzaren menpekotasunera edo asistentzialismora eramaten dutela kritikatzen dute eta laguntza horiek sortzen dituzten onurak jasotzen dituzten giza-taldeen laguntzekiko menpekotasuna sortu dezaketela.

 

• Garapenerako laguntza: haratago doan pausoa da, gobernuek eta erakundeek ez dute laguntza soilik eskaintzen baizik eta komunitateek beraien garapen propioaren alde lan egin ahal izateko oinarriak jartzen laguntzen dute. Ikuspegi honi egiten zaion kritika zera da: sarritan garapen ekonomikoan soilik oinarritzen da, kontraesan sozial eta kulturak sortu ditzakeelarik. 
  
• Lankidetza: elkartasunaren eskaileran azkenengo maila izango litzateke. Laguntza jasotzen duten komunitateek garapen prozesuan parte hartzen dutenean ematen da. Ikuspegi honen funtsezko gaia zera da: kaltebeherak diren komunitateen jabekuntza eta garaturiko zein garapen bidean dauden komunitateen duintasun eta eskubideen parekatzea. Zenbait autore pauso bat aurrerago doaz eta prozesu honen helburua lankidetzaz haratago joango litzatekeela baieztatzen dute, hori "elkartzea" izango zelarik. Ikuspegi honetatik, laguntza eskaintzen eta jasotzen duten komunitateek harreman etikoa izango lukete eta harreman horrek bi aldeak aldaraziko lituzke. 

 

Ba al zenekien?
2. irudia "Elkartasun" hitza latineko "solidus" (sendoa) hitzetik dator, baina gaur duen esanahiarekin ez zen XVII. mende bukaera arte Frantzian erabili. XVII. mendean karitate kristau hitza ordezkatuz erabiltzen hasi zen. XIX. eta XX. mendeetan bere erabilpena hedatu egin zen eta gaur duen esanahia lortu arteko bilakaera izan zuen, bere balio etikoa azpimarratuz.

Nazioarteko elkartasunaren beste arlo garrantzitsu bat ekintza humanitarioa eta larrialdietakoa da. Urtero hondamendiak gertatzen dira, bai naturalak bai gatazka armatuek sorturikoak. Larrialdiek milioika pertsonangan elkartasunezko sentimendua sortzen dute eta, beraien aukeren arabera larrialdiko laguntza lanak, birgaitze eta berreraikitze lanak finantzatzen dituzte. Ekintza humanitarioa ondoko printzipioetan oinarritzen da: gizatasuna, inpartzialtasuna, neutraltasuna eta unibertsaltasuna.  

“Mundu mailako komunitatearentzat, laguntza giza elkartasuna adierazteko eta aukerak handitzeko tresna bat da.  Ekintzara pasatzeko arrazoiak giza eskubideetan, balio erlijiosoetan edota sistema etiko zabalagoetan oinarritzen diren kontuan hartu gabe, laguntzak pobrezia orokortua, gosea eta saihestu daitezkeen haurren heriotzak ezabatzeko betetzen duen funtzioa agindu morala da. (Informe sobre Desarrollo Humano, 2005).  

 

Elkartasuna gure egunerko bizitzan

 

Gure elkartasuna adierazteko ez da beharrezkoa lurrikara baten ondoren hondakinak kentzen zuzenean parte hartzea. Egunero agertzen zaizkigu gure inguruan dauden pertsonekiko elkartasuna adierazteko aukerak. Lehen pausoa, bestearen larrupean jartzea da eta bere arazoak bere ikuspegitik ulertzen saiatzea da. Hortik hobeto lagundu ahal izango diogu, gure beharra duen heinean. 

Elkartasuna berdintasunetik eta gizarte-justizia zein elkarmenpekotasuna bezalako oinarrizko printzipioak kontuan izanik egiten den laguntza modua dela gogoratu: beste pertsona batzuekiko elkartasuna adierazteagatik ez gara haiek baino pertsona hobeak, elkartasuna elkarrekikoa baita. Elkartasuna adieraziz, gure inguruko arazoetan eta haien konponbideetan parte hartzen dugu. Arazo baten konponbidean modu solidarioan parte hartzen dugunean, gauzak aldatzea ahalbidetzen dugu, baina geure burua ere aldatzen dugu.

_____________________________________________________________

Erreferentziak eta kredituak

Irudienak:

• Hasierako irudia: UNICEF Espainia
• 1go irudia: CC (by/sa) discarded production unit, Flickr-en eskuragarri
• 2. irudia: © Nazio Batuak

Testuarenak:

• NACIONES UNIDAS: Día internacional de la Solidaridad Humana, disponible en http://www.un.org/es/comun/docs/?path=/esa/socdev/social/documents/IHSD_PAMPHLET.pdf
• PÉREZ DE ARMIÑO, Karlos. Diccionario de Acción Humanitaria y Cooperación al Desarrollo. Barcelona: Icaria editorial, 2000
• La sensibilización y educación para la solidaridad. Madrid: Editorial centro de Estudio Ramón Areces, 2002