Conceptos da Educación para o Desenvolvemento: Imaxes e percepcións

Imaxe  1: Ver o mundo a través de estereotipos danos a falsa seguridade de que as cousas son simples e poden definirse a través dunhas poucas regras. É necesario que os novos reflexionen sobre esta distorsión da realidade.

As primeiras influencias sobre estereotipos e prexuízos proveñen da familia próxima e as actitudes adquírense a miúdo de xeito inconsciente. Os nenos e nenas tamén reciben mensaxes estereotipadas dos libros, Internet, os videoxogos, as películas e os medios de comunicación. Incluso o feito de que certas persoas non aparezan representadas (grupos raciais ou étnicos, persoas maiores ou con discapacidade) incitan aos nenos a pensar que estes grupos teñen menos valor a ollos da sociedade.

Os prexuízos negativos prexudícannos a todos

A creación de estereotipos e prexuízos afecta a todos os membros da comunidade internacional. A miúdo:

• Os prexuízos poden chegar a xustificar a exclusión de quen pertence a grupos marxinados no que respecta á educación, as posibilidades de emprego e de aloxamento: poden ser ridiculizados ou vítimas de acoso e de violencia.

• Estas percepcións prexudican tamén aos grupos que teoricamente “se ven favorecidos” por elas: a crenza de que certos aspectos negativos ou positivos da vida dependen da pertenza a un determinado grupo leva a desenvolver unha visión pouco realista dun mesmo, que pode influenciar a propia capacidade de traballo e de comunicación nun mundo cambiante.
  
  
• Estas imaxes falsas eliminan calquera posibilidade de compartir coñecementos e experiencias  coas demais culturas. 
  

Unha educación multicultural efectiva

A educación multicultural creou certo número de iniciativas para mellorar a comprensión entre os grupos e reducir os estereotipos. Mais a pesares destes obxectivos, o enfoque multicultural tivo ás veces efectos imprevistos:

• Amosando de maneira superficial os elementos exóticos dunha cultura, por exemplo a alimentación, a forma de vestirse, os estereotipos poden ser reforzados en vez de borrados.
  
  
• Unha parte do material multicultural baséase nos aspectos da vida que se refiren máis á historia dun país que á súa realidade presente mentres que, en realidade, todas as culturas se adaptan continuamente ás circunstancias.
  
  
• Outros materiais só tratan de substituír un estereotipo negativo por un positivo, o que impide tamén ter unha imaxe real e concreta da vida noutro país.

Para facer efectiva a educación multicultural é necesario:

• Amosar os elementos internos dunha cultura así como o feito de que esta cultura se adapta, loxicamente, ás circunstancias locais. Isto pode axudar aos alumnos a constatar que unha cultura non é homoxénea, senón múltiple.

• A educación multicultural tamén ha de transmitir o concepto de dignidade esencial destas persoas e a súa capacidade para aceptar os desafíos cos que se enfrontan. 
  

Porén, para cambiar realmente de actitude, a xente nova precisa máis elementos que unha simple información sobre as demais culturas ou os demais grupos:

• Precisan estudar as raíces dos estereotipos e prexuízos, analizar a súa orixe e tomar conciencia dos seus propios esquemas con respecto a eles.
  
  
• Despois, han de aprender a identificar os seus propios estereotipos e prexuízos, desenvolver as súas capacidades para modificalos e para concibir un compromiso persoal a favor da igualdade e a xustiza.

O papel do sensacionalismo

As ideas estereotipadas que dan lugar a prexuízos nacen en moitas ocasións da televisión e outros métodos de comunicación. As novas baséanse moi a miúdo, e con moita insistencia, en historias sensacionalistas, a miúdo catastróficas, para chamar a atención do público. Estas historias dan aos nenos – e aos adultos – a impresión de que os países en desenvolvemento, en particular, están sufocados polos problemas e que nunca progresan.  Algún dos anuncios das axencias de axuda ó desenvolvemento e ás ONG, que teñen o obxectivo loable de recadar fondos para proxectos nos países en desenvolvemento, poden reforzar os estereotipos. Estes anuncios ás veces amosan imaxes moi dramáticas e transmiten aos potenciais donantes a idea de que incluso uns céntimos poden facer milagres.  Este tipo de anuncios poden dar a entender que os cidadáns dos países en desenvolvemento morren de fame, que están sucios, que os seus habitantes son incapaces de satisfacer as súas propias necesidades e que só unha axuda dos países occidentais ricos os pode salvar.

  Anterior Seguinte